bezpłatne czasopismo polonijne ukazujące się w Niemczech | „KONTAKTY“ | In polnischer Sprache für Deutschland

Tel. 030 / 324 16 32
Fax: 030 / 357 91 850
webmaster@kontakty.org

1995 – 2024

Noc Kupały

Noc Kupały przez ludy słowiańskie nazywana jest świętą. Jest to zwyczajowe słowiańskie święto przypadające na czas letniego przesilenia. Jest ono obchodzone podczas najkrótszej nocy w roku, z 22 na 23 czerwca każdego roku.

Kościół katolicki, aby nie stracić swoich wiernych, gdyby na przykład chciał zabronić corocznych obchodów pogańskiej Sobótki, podjął próbę zasymilowania święta ze swoją  obrzędowością. Stąd często Kupal Nocka, jest nazywana Świętem Janki, od celebrowania dnia imienin świętego Jana Chrzciciela.

Święto Kupalnocki.

…niby w dal odeszły dawne obyczaje

niczym mgła spowiła urok stary

lecz gdy czerwiec przyjdzie gdzie zielone gaje

młode panny odprawiają prasłowiańskie czary

gdy z ogniska skry strzelają dookoła

księżyc w tafli wody się odbija cały

w nurtach ciepłej wody Topielica goła

krzyczy, że zaczęła się Nocka Kupały

w krąg tańce szalone przez ognisko skoki

śpiewy pod niebiosa, aż gną się krzaczyska

pary połączone podparte pod boki

śmieją się do siebie patrząc w oczy z bliska

wianki uplecione z rumiankowych kwiatów

rzucane do wody, …z księżyca spojrzeniem

duchy z dala wyją z jakiś obcych światów

jesteś Janku moim największym marzeniem….

co nam życie poda na tacy przyniesie

czy miłość tą wielką i tą wymarzoną

może pocałuje mnie on tutaj w lesie

może kiedyś będę, będę jego żoną….

Teren świętokrzyski

Na południu Polski obchody Święta Janki to inaczej Sobótka. Zaś na Warmii i Mazurach Palinocka. święto ognia, wody, słońca i księżyca, urodzaju, płodności, radości i miłości, powszechnie obchodzone było przez ludy słowiańskie. Z biegiem lat było ono również kultywowane na obszarach zamieszkiwanych przez rodowite ludy bałtyckie, germańskie, a nawet celtyckie. Starosłowiański bóg Kupała w pradawnych czasach czczony był bukietami świeżych kwiatów i ogniem, jako bóg miłości i kojarzenia par. Młode dziewczęta w najkrótszą noc w roku urządzały sobie święto kupalnocki, paląc przy okazji święte ognie oraz puszczając na wodę wianki. Przy okazji wszystkie panny pięknie tańczyły wokół rozpalonego ognia i śpiewały. Nosiły one ze sobą tak zwane świece „sabatnie”, czyli inaczej mówiąc „czarowne”, dzięki którym potrafiły one rozkochać w sobie każdego chłopaka. 

Sobótka czyli mały sabat

Sabat to czas kiedy zbierają się razem czarownice i rzucają na bezbronnych ludzi swoje złe czary. Kupalnocka to inaczej mały sabat, czyli wcześniej wspomniana Sobótka. To święto tak jest właśnie też nazwane, ponieważ są podczas niego stosowane różne czary, ale nieprzynoszące nikomu szkody. Święto to poświęcone jest przede wszystkim żywiołom wody i ognia, mającym oczyszczającą moc, która przyciąga do młodego serca miłość. To również święto płodności, słońca i księżyca. Na Litwie do dzisiejszego dnia znana jest świętojańska pieśń pod tytułem Mėnuo Saulužę ved („Księżyc poślubił Słoneczko”), opowiadająca jak w pierwszą wiosenną noc od momentu stworzenia świata Księżyc wziął ślub ze Słońcem. Kiedy jednak Słońce po nieprzespanej nocy poślubnej wstało i wzniosło się ponad horyzont, Księżyc zdradził je z piękną i świeżą Jutrzenką. Od tamtej pory te dwa ciała niebieskie są do siebie wrogo usposobione. One nieustannie ze sobą rywalizują, a szczególnie jest to zauważalne podczas letniego przesilenia, kiedy noc jest najkrótsza, a dzień najdłuższy w całym roku. Gdy natomiast ma miejsce czas dużego sabatu czarownic, wszystkie zebrane razem czarownice i młode wiedźmy odprawiają złe czary i rzucają zaklęcia na tych ludzi, którzy chcą poznać miłość swojego życia. Sobótka czyli mały sabat to czas, w którym kobiety starsze i młodsze zabierają podstępnie mężczyznom wszystkie ostre narzędzia z domu, by ich charakter stał się bardziej spolegliwy wobec nich. W tym też czasie młode panny rzucają uroki miłosne, mając w rękach kwiaty i czerwone sznureczki posypane solą. Czynią one tak, by tym sposobem zdobyć ukochanego mężczyznę. Kobiety także w czasie kupalnocki stroją swoje włosy i wytwornie je czeszą, wierząc, że swoją urodą także  wpłyną na mężczyznę, który się w nich rozkocha. 

Ze starej obrzędowości

W dobie dzisiejszej ludzie chętnie wspominają czerwcowe obchody Kupalnocki, puszczając na wodę wianki, paląc świece czarowne, a przy okazji tańcząc wokół rozpalonych ognisk. Jest to zwyczaj miłosny, zatem uczestnikami jego są najczęściej osoby młode i wolne. 

Ewa Michałowska -Walkiewicz

Udostępnij post:

Interesujące artykuły

Najnowsze wydanie - czerwiec 2024