Idea konkursu „Wybitny Polak w Niemczech” obiera sobie za cel budowanie pozytywnego wizerunku Polaków i Polonii za granicą, a także wyróżnienia tych, którzy swoją pracą, talentem i zaangażowaniem tworzą most między Polską a Niemcami. Oficjalne porozumienie o współpracy pomiędzy Fundacją a Stowarzyszeniem podpisano 28 marca 2025 roku w obecności konsul RP w Berlinie, co oficjalnie ustanowiło Polki w Berlinie e.V. koordynatorem niemieckiej edycji konkursu.
Nominowanych do sześciu kategorii konkursu (Kultura, Młody Polak, Biznes, Nauka, Sport, Osobowość) mogły zgłaszać organizacje polonijne, stowarzyszenia lub kluby działające na terenie Niemiec, a każdy podmiot mógł zgłosić maksymalnie trzy kandydatury.
Ostatecznie na liście kandydatów do nagrody “Wybitny Polak w Niemczech 2025” znalazło się 36 osób, w tym między innymi działający na terenie Berlina:
- – Janina Szarek-Münzberg — reżyserka / aktorka / pedagog; współtworzy polski teatr w Berlinie i prowadzi szkołę aktorską w Berlinie
- – Anna Krenz — artystka / projektantka / kuratorka mieszkająca w Berlinie; działa na berlińskiej scenie artystycznej (galeria, kolektyw, sztuka społeczna)
- – Jakub Nowak — nauczyciel/ przewodniczący Towarzystwa Szkolnego Oświata; prowadzi liczne inicjatywy kulturalne, m.in. od trzech lat kieruje berlińskim sztabem Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy
- – Aleksandra Nowak — mieszkająca w Berlinie dziennikarka/ pisarka/ kulturoznawczyni i aktywistka zaangażowana w działania na rzecz równości, praw kobiet i mniejszości.Za wybór zwycięzców odpowiadała kapituła konkursu składająca się z jedenastu osób — autorytetów w różnych dziedzinach, reprezentujących środowiska polonijne, kulturalne, finansowe, edukacyjne i integracyjne. W skład jury tym razem weszli: Marzena Kępowicz, Dr Anna Smolińska, Grażyna Słomka, Magdalena Parys, Anetta Küchler-Mocny, Magdalena Brzeska, Bogdan Sikora, Roman Alexander Ohem, Dariusz Biernacki, Maciej Ustjanowski, Adam Matysek. Tak skonstruowana kapituła gwarantowała, że wybór laureatów miał być efektem zrównoważonej, wieloaspektowej oceny — nie jedynie w oparciu na popularności, lecz na rzeczywistych osiągnięciach i znaczeniu wkładu w życie polskiej wspólnoty za granicą.Uroczysta gala wręczenia nagród odbyła się 21 listopada 2025 w budynku Ambasady Polskiej w Berlinie, gromadząc szerokie grono zarówno nominowanych, członków kapituły, przedstawicieli polonijnych organizacji, a także polskich przedstawicieli dyplomatycznych i instytucjonalnych, co podkreśla jej wagę jako wydarzenia integrującego Polonię w Niemczech. Ceremonię poprowadził Artur Orzech, a oprawę artystyczną i muzyczną zapewnił pianista jazzowy Piotr Orzechowski („Pianohooligan”).
Podczas gali przyznano statuetki w sześciu kategoriach, a wyróżnione osoby to:
- W kategorii Kultura: Janina Szarek-Münzberg — aktorka, reżyserka, pedagog; współzałożycielka szkoły aktorskiej TRANSform Schauspielschule w Berlinie oraz twórczyni Sceny Tadeusza Różewicza — ważnego punktu prezentacji współczesnego teatru i polskiej kultury w Niemczech. Jej działalność artystyczna i edukacyjna to wkład w dialog kulturalny między Polską a Niemcami.
- W kategorii Młody Polak: Jan A. Karon — niezależny dziennikarz śledczy polskiego pochodzenia, związany m.in. z redakcjami niemieckimi i międzynarodowymi. Jego reportaże i analizy społeczno-kryminalne to przykład zaangażowanego dziennikarstwa.
- W kategorii Biznes: dr Katarzyna Mol-Wolf — wydawczyni, autorka i promotorka kobiet w biznesie; założycielka wydawnictwa Inspiring Network, aktywna w inicjatywach wspierających równość płci i integrację migrantek.
- W kategorii Nauka: dr Mario A. Cypko — naukowiec i wykładowca pracujący w Niemczech; kierownik grupy badawczej z zakresu medycyny cyfrowej i robotyki onkologicznej, co czyni go jednym z nowoczesnych głosów polskiej nauki za granicą.
- W kategorii Sport: Paulina Paszek — kajakarka, medalistka mistrzostw Europy, świata i Igrzysk Olimpijskich w 2024 roku; wielokrotnie nagradzana, jako sportowiec-Polka promująca godnie polskie barwy na arenie międzynarodowej.
- W kategorii Osobowość / działalność społeczna: prof. dr hab. Edward Malec — kardiochirurg dziecięcy, pionier operacji wad wrodzonych serca; przeprowadził ponad 10 tysięcy operacji, często nieodpłatnie dla pacjentów z Polski — co świadczy o jego ogromnym oddaniu i humanitaryzmie.Jak podkreślali w swoich przemowach organizatorzy gali, ale i przedstawiciele władz oraz środowisk zaangażowanych, konkurs “Wybitny Polak w Niemczech” stanowi symboliczną manifestację, że emigracja nie musi oznaczać utraty tożsamości. Wręcz przeciwnie — Polacy i Polki mieszkający w Niemczech mogą — i często to robią — tworzyć, działać, edukować, upowszechniać kulturę i wartości. Każdy nominowany lub laureat to żywy dowód, że polskość i sukces mogą współistnieć z życiem na emigracji.Z kolei sama gala w Berlinie okazała się czymś więcej niż rozdaniem statuetek. Organizatorzy stworzyli przestrzeń dialogu, spotkania i integracji — gala była momentem, kiedy polonijna społeczność w Niemczech mogła się spotkać, poznać, zainspirować. A także przypomnieniem, że sukces Polaków na emigracji to sukces Polski — nie tylko indywidualny, ale wspólnotowy. To dowód na to, że Polonia to rozproszona, ale również silna, aktywna i wartościowa społeczność.Dzięki przedsięwzięciom takim, jak listopadowa gala, środowiska polonijne zyskują uznanie i widoczność, osoby, które na co dzień pracują „w cieniu” — działacze, nauczyciele, artyści, społecznik, naukowcy — otrzymują szansę, by ich dorobek został dostrzeżony i doceniony, a polskość za granicą zyskuje nowoczesny, różnorodny i inspirujący wizerunek: już nie stereotyp emigranta, ale ambasadora wartości, talentu i zaangażowania.
Anna Burek
